Trà trầm hương là loại trà thảo mộc được chế biến từ lá, cành non, hoa trầm hương hoặc bột gỗ của cây dó bầu đã tạo trầm – một loại cây quý hiếm mang lại hương thơm đặc biệt và nhiều giá trị y học. Trong y học cổ truyền, trầm hương được xếp vào nhóm dược liệu quý có tác dụng dưỡng tâm, an thần và bổ khí.

lá gió bầu

Ngày nay, trà trầm hương không chỉ được dùng như một thức uống thư giãn mà còn trở thành xu hướng trong các phương pháp chăm sóc sức khỏe tự nhiên, nhờ vào tác dụng thanh lọc cơ thể, cải thiện giấc ngủ và tăng cường miễn dịch.

Trầm hương là gì và nguồn gốc của trà trầm

Trầm hương – tinh hoa của tự nhiên

Trầm hương là phần gỗ đặc biệt hình thành khi cây dó bị tổn thương và tiết ra nhựa để bảo vệ. Qua thời gian, nhựa kết tinh và tạo nên mùi hương đặc trưng gọi là “trầm”.

Tại Việt Nam, các vùng trồng trầm nổi tiếng như Khánh Hòa, Phú Yên, Quảng Nam là nơi sản xuất nguyên liệu chất lượng cao cho ngành trà trầm hương.

Trái gió bầu

Lá trầm hương – nguyên liệu chế biến trà

Không giống gỗ trầm chỉ dùng để đốt xông hoặc chiết tinh dầu, lá trầm và cành non từ cây dó tạo trầm được sao khô, nghiền nhỏ hoặc cuộn nguyên lá để chế biến trà. Lá trầm hương sau khi sao nhẹ có màu nâu vàng, mùi thơm dịu, vị đắng nhẹ, hậu ngọt thanh.

Thành phần hoạt chất có trong trà trầm hương

Theo luận văn thạc sỹ hóa học do Đặng Uy Nhân phụ trách và 1 số nghiên cứu khác từ quốc tế mà chúng tôi đã tổng hợp được. Trà trầm hương chứa nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe, bao gồm:

Thành phần chromone và sesquiterpen

Từ những năm 1980, thành phần hóa học của trầm hương (agarwood) đã được nhóm các nhà khoa học như T. Nakanishi; nhóm Yasuo Shimada; nhóm Masakazu Ishihara ; nhóm Tenji Konishi ; nhóm Regula Naf nhiều công trình nghiên cứu. Các báo cáo cho thấy thành phần hóa học chính trong trầm hương bao gồm các chromone và sesquiterpen. [7-11][14-18]

Sesquiterpenes: Là nhóm tinh dầu mang mùi hương nhẹ, có tác dụng làm dịu thần kinh, giảm căng thẳng.

Một số hợp chất sesquiterpen có khung sườn guaiane [8][24] được tìm thấy trong trầm hương như a-agarofuran (12), (-)-10-epi-y-eudesmol (13), oxo- agarospirol (14), guaiane (15), (-)-guaia-1(10), 11-dien-15-ol (16), (-)-guaia- 1(10),11-diene-15-carboxylic acid (17), methyl guaia-1(10),11-diene-15- carboxylate (18), (+)-guaia-1,(10),11-dien-9-one (19), (-)-1,10-epoxyguai-11-ene
Một số sesquiterpen có khung sườn eudesmane cũng được cô lập từ trầm hương (-)-selina-3,11-dien-14-al (23), (+)-selina-4,11-dien-14-al (24), (-)-methyl selina-3, 11-dien-14-oate (25), (+)-methylselina-4, 11-dien-14-oate (26), (+)-methyl 9-hydroxyselina-4, 11-dien-14-oate (27), (-)-dehydrojinkoh-eremol (28), neopetasane (29).
Năm 2006, nhóm nghiên cứu của S. Kadota đã cô lập được một sesquiterpen có khung spirovetivane (4R,5R,7R)-1(10)-spirovetiven-11-ol-2-one (30).[30]

Chromones và dẫn xuất: Có tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm, phòng chống tổn thương tế bào.

Một số hợp chất chromone”‘0′ được tìm thấy trong trầm hương như : 6- hydroxy-2-(2-phenylethyl)chromone (1), 6-methoxy-2-(2-phenylethyl)chromone (2), 6-methoxy-2-[2-(3-metoxyphenyl)ethyl]chromone (3), 6,7-dimethoxy-2-(2- phenylethyl)chromone (4), 5,8-dihydroxy-2-(2-phenylethyl)chromone (5), 6,7- dimethoxy-2-[2(4′-methoxyphenyl)ethyl]chromone (6), (5S, 6S, 7R)-2-[2-(2′- acetoxyphenyl)ethyl]-5,6,7-triacethoxy-5,6,7,8,8-pentahydrochromone (5S,6S,7R,8S)-2-(2-phenylethyl-6,7,8-trihydroxy-5,6,7,8-tetrahydroxy-5-[2 (phenylethyl) chromonyl-6-oxy] chromone (7), (8), 2,2′-di-(2-phenylethyl)-8,6′- dihydroxyl-5,5’-bichromone (9), (5S, 6S,7R,8S)-2-(2-phenylethyl)-6,7,8-trihydroxy- 5,6,7,8-tetrahydro-5-[2-(phenylethyl)-7-hydroxychromonyl-6 oxy]chromone (10), bi-(5S, 6S, 7R,8S)-2-(2-phenylethyl)-6,7,8-trihydroxyl-5,6,7,8-tetrahydro-5-[2 (phenylethyl) chromonyl-6, 7-dioxy]chromone (11)

Flavonoid và polyphenol: Giúp trung hòa gốc tự do, tăng cường miễn dịch, làm chậm lão hóa.

Năm 2007, Nguyễn Thị Thùy Trang và các cộng sự trường đại học Khoa học tự nhiên HCM đã cô lập được một số hợp chất flavon, lignan và chromone trong thân cây dó bầu A. crassna khi cây chưa có trầm như:

5-hydroxy-7,4′- dimethoxyflavone (31), 5-hydroxy-7,3′,4′-trimethoxyflavone (32), 5,7-dihydroxy- 3′,4′-dimethoxyflavone (33), luteolin (34), 4-hydroxy-1,4-bis(4-hydroxy-3,5- dimethoxyphenyl)-2,3-bis hydroxymethyl-1-oxo-butane (35), 7-hydroxy-2-(2- phenylethyl)chromone (36), 6,7-dimetoxy-2-(2-phenylethyl)chromone (37), 5,5′- bis [7-hydroxy-2-(2-phenylethyl)]chromone (38).

Năm 2009, nhóm nghiên cứu Bo-Yang Yu và các cộng sự cũng đã cô lập được từ lá cây dó bầu A. sinensis (Trung Quốc) một số hợp chất flavonoid và benzophenone glycoside1] là aquilarinoside A (43), 7-B-D-glucoside of 5-0- methylapigenin (44), iriflophenone (45), mangiferin (39), 5-O-xylosylglucoside 7,4- di-O-methylapigenin (46), 5-6-D-glucoside 7,3-di-O-methylluteolin (47), luteolin (34), genkwanin (48), hydroxygenkwanin (49).

Mangiferin: chất chống oxy hóa cực mạnh

Mangiferin: Có trong các loại thảo dược như lá xoài, lá Trầm Hương, cây Xáo tam phân… Không chỉ đơn thuần là một hoạt chất, mà còn là một chất chống oxy hóa cực mạnh đang được giới y học hiện đại quan tâm đặc biệt nhờ loạt lợi ích sức khỏe tuyệt vời.
Kết quả hàm lượng các hợp chất trong lá cây dó bầu cho thấy hàm lượng DB5 ( mangiferin ) trong lá cây dó bầu rất cao lên đến 17.16 mg/g (1.7% trong lá khô), đây là một hoạt chất có giá trị đã được thử nghiệm hoạt tính trong phòng thí nghiệm và cả trong lâm sàng với khả năng tiêu diệt trực tiếp virus Herpes simplex ,virus Sitommegalo, kích thích sản sinh inteferon giúp cơ thể tăng khả năng chống lại các bệnh có nguồn gốc virus”!. Điều này hứa hẹn khả năng sử dụng lá cây dó bầu như nguồn nguyên liệu chiết xuất mangiferin cung cấp cho ngành công nghiệp dược trong nước.

Các hợp chất khác

Năm 2008, từ lá cây dó bầu 4. sinensis phân bố ở Trung Quốc nhóm nghiên cứu M. Shimazawa, M. Iinuma và các cộng sự đã cô lập được bốn hợp chất:

mangiferin (39), iriflophenone 2-O-a-rhamnoside (40), genkwanin 5-0-ß- primeveroside (41), iriflophenone 3,5-C,C-ß-diglucoside (42), trong đó hợp chất 41 cho thấy hoạt tính nhuận tràng khi thử trên chuột thí nghiệm
Tinh dầu trầm tự nhiên: Thúc đẩy thư giãn và ngủ sâu giấc.

Công dụng tuyệt vời của trà trầm hương

Nhờ tổ hợp dược chất phong phú, trà trầm hương không chỉ là thức uống mà còn là “vị thuốc dưỡng sinh” an toàn và lành tính.

trà lá trầm hương

Công dụng của trà trầm hương

An thần, giảm stress và hỗ trợ giấc ngủ

Đây là công dụng nổi bật nhất của trà trầm hương. Các hoạt chất sesquiterpenes giúp điều hòa hệ thần kinh trung ương, làm giảm lo âu và căng thẳng tâm trí. Uống trà trầm hương mỗi tối giúp bạn ngủ sâu, dễ vào giấc và ngủ ngon hơn, đặc biệt phù hợp cho người mất ngủ nhẹ hoặc mất ngủ do căng thẳng kéo dài.

Thanh lọc gan, hỗ trợ giải độc cơ thể

Trầm hương có khả năng kích thích gan tiết dịch mật, tăng khả năng đào thải độc tố ra khỏi cơ thể. Sử dụng trà trầm hương định kỳ giúp:

Giảm tình trạng nóng trong, nổi mụn
Cải thiện chức năng gan
Giúp da sáng mịn từ bên trong

Cải thiện tiêu hóa, giảm đầy bụng

Trà trầm hương giúp tăng cường hoạt động của dạ dày – ruột, giảm các triệu chứng:

Đầy hơi, khó tiêu
Buồn nôn nhẹ
Chướng bụng sau khi ăn nhiều

Đặc biệt hữu ích với người lớn tuổi, người ăn uống thất thường hoặc hay bị stress ảnh hưởng đến tiêu hóa.

Tăng cường hệ miễn dịch – chống oxy hóa

Nhờ chứa polyphenol và flavonoid, trà trầm hương có khả năng bảo vệ tế bào khỏi gốc tự do, hỗ trợ:

Làm chậm quá trình lão hóa
Ngăn ngừa tổn thương mô
Tăng sức đề kháng tự nhiên

Giúp tỉnh táo, giữ sự minh mẫn

Không giống như cà phê dễ gây bồn chồn, trà trầm hương giúp tỉnh táo nhẹ nhàng và duy trì cảm giác dễ chịu, rất phù hợp với:

Người làm việc văn phòng
Người cần sự tập trung cao độ (thiền định, học tập)
Người lớn tuổi cần giữ trí nhớ tốt

Tác dụng của trầm hương tại 1 số nước

Trầm hương trong y học cổ truyền được xem là vị thuốc quý, vị cay, tính ấm, có tác dụng giáng khí, bổ thận, tráng dương. Dược liệu này thường dùng chữa đau ngực, đau bụng, nôn mửa, tiêu chảy, đau dạ dày, hen suyễn, tiểu tiện khó, giảm đau, an thần, hạ sốt, á khẩu và khó thở.

Ở Ấn Độ và Trung Quốc, trầm còn được ứng dụng hỗ trợ điều trị ung thư, đặc biệt là ung thư tuyến giáp.

Y học Thái Lan dùng trầm để chữa tiêu chảy, lợi tiểu, hạ sốt, chống nôn, bổ huyết và trợ tim.

Kỳ nam – một dạng quý hiếm của trầm – có tác dụng trị đầy bụng, khó tiêu, hen suyễn, thở dốc, nghịch khí và các chứng do phong thổ gây ra.

Đối tượng nên và không nên dùng trà trầm hương

Phù hợp với:

Người mất ngủ, dễ stress, làm việc trí óc
Người có chức năng gan yếu, nóng trong
Người muốn thanh lọc cơ thể, dưỡng nhan
Người tập yoga, thiền định hoặc theo đuổi lối sống chậm

Cần thận trọng hoặc hỏi ý kiến bác sĩ nếu:

Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú
Người huyết áp thấp
Trẻ em dưới 5 tuổi

Cách pha trà trầm hương chuẩn vị

Nguyên liệu:

5–7g lá trầm hương khô
Nước sôi 90–95°C
Ấm gốm hoặc thủy tinh

Cách pha:

Tráng lá trầm bằng nước sôi rồi bỏ nước đầu để loại bỏ bụi và khơi hương.
Cho nước mới vào ấm, đậy nắp và hãm khoảng 5–7 phút.
Thưởng thức trà nóng hoặc để nguội đều được.

Lưu ý: Có thể pha lại 2–3 lần, mỗi lần thêm 1–2 phút hãm để ra hết tinh chất.

Cách pha trà trầm hương

Cách kết hợp trà trầm hương để tăng hiệu quả

Bạn có thể phối hợp trà trầm hương với các nguyên liệu khác để tăng tác dụng:

Kết hợp	Công dụng bổ sung
Trà trầm + hoa cúc	Giảm stress, đẹp da, dịu thần kinh
Trà trầm + táo đỏ	Bổ huyết, hỗ trợ giấc ngủ
Trà trầm + cam thảo	Mát gan, dễ uống, kháng viêm nhẹ
Trà trầm + gừng	Làm ấm bụng, trị lạnh tay chân

Mua trà trầm hương ở đâu? Giá bao nhiêu?

Mức giá trà trầm hương tham khảo

Lá trầm hương khô nguyên chất: ~250.000 – 400.000đ/100g
Trà bột trầm đóng gói: ~150.000 – 300.000đ/100g
Trà trầm túi lọc tiện dụng: ~120.000 – 250.000đ/hộp 20 túi

Nên mua ở đâu uy tín?

Các trang thương mại điện tử có kiểm chứng: Shopee Mall, Tiki Trading…
Nhà vườn hoặc trại trồng có vùng nguyên liệu tại Khánh Hòa, Phú Yên
Cửa hàng chuyên trà dược liệu uy tín, có giấy kiểm định VSATTP

Những điều cần lưu ý khi sử dụng trà trầm hương

Không nên uống quá đậm hoặc quá nhiều (tối đa 2 ly/ngày)
Không uống khi đói (dễ gây cồn cào)
Người huyết áp thấp nên theo dõi phản ứng cơ thể khi dùng
Bảo quản nơi khô thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp